Drętwienie rąk i nóg. Czy to problem neurologiczny?

Drętwienie rąk lub nóg może pojawić się nagle i szybko ustąpić albo powracać przez wiele tygodni. Czasami wystarczy zmienić pozycję ciała, ponieważ ucisk na nerw lub naczynia krwionośne powoduje charakterystyczne mrowienie. Jeśli jednak drętwienie pojawia się często, utrzymuje się długo albo towarzyszą mu inne objawy, może być sygnałem, że potrzebna jest dokładniejsza diagnostyka.

Przyczyn takich dolegliwości jest wiele. Mogą być związane z kręgosłupem, nerwami obwodowymi, zaburzeniami metabolicznymi, niedoborami niektórych składników odżywczych, a także chorobami neurologicznymi. W odpowiednich przypadkach lekarz może zdecydować o wykonaniu rezonansu magnetycznego, który pozwala dokładnie zobrazować między innymi mózg, rdzeń kręgowy i struktury kręgosłupa.

Dlaczego ręka albo noga zaczyna drętwieć?

Drętwienie to nieprzyjemne zaburzenie czucia, które pacjenci opisują jako mrowienie, kłucie, igiełki, pieczenie albo wrażenie, jakby dana część ciała była mniej czuła. Medycznym określeniem takiego objawu jest parestezja.

Każdy zna sytuację, kiedy po dłuższym siedzeniu drętwieje noga. Przyczyną jest najczęściej chwilowy ucisk na nerw. Po zmianie pozycji krążenie i przewodzenie impulsów nerwowych wracają do normy, a nieprzyjemne odczucie stopniowo znika.

Problem pojawia się wtedy, gdy drętwienie nie ma oczywistego związku z pozycją ciała, powtarza się lub zaczyna obejmować coraz większy obszar.

Znaczenie ma również miejsce występowania objawu. Drętwienie jednej dłoni może mieć zupełnie inną przyczynę niż zaburzenia czucia obu nóg. Dlatego podczas konsultacji lekarz może pytać nie tylko o to, gdzie pojawia się mrowienie, ale także kiedy się zaczęło, jak długo trwa i czy występuje stale, czy tylko okresowo.

Kiedy przyczyną może być kręgosłup?

Jedną z częstych przyczyn drętwienia kończyn są problemy związane z kręgosłupem.

Pomiędzy kręgami znajdują się krążki międzykręgowe, potocznie nazywane dyskami. W przypadku ich uszkodzenia lub przemieszczenia może dojść do ucisku struktur nerwowych. Taki ucisk może powodować ból, mrowienie, drętwienie, a czasami również osłabienie siły mięśniowej.

W przypadku problemów z odcinkiem szyjnym kręgosłupa dolegliwości mogą pojawiać się w barku, ramieniu, dłoni lub palcach. Z kolei zmiany w odcinku lędźwiowym mogą powodować objawy promieniujące do pośladka, uda, łydki lub stopy.

Nie każdy ból kręgosłupa wymaga rezonansu. Jeśli jednak objawy utrzymują się pomimo leczenia, nasilają się albo pojawiają się zaburzenia czucia czy osłabienie kończyny, lekarz może zalecić MR odpowiedniego odcinka kręgosłupa.

Co może wykazać rezonans kręgosłupa?

Rezonans magnetyczny bardzo dobrze pokazuje tkanki miękkie, dlatego jest szczególnie przydatny w ocenie struktur, których nie można dokładnie zobaczyć na klasycznym zdjęciu RTG.

MR kręgosłupa może pokazać między innymi stan krążków międzykręgowych, kanału kręgowego, rdzenia kręgowego oraz struktur znajdujących się w jego sąsiedztwie. Badanie pozwala również ocenić, czy występuje ucisk na struktury nerwowe.

Dla lekarza istotne jest zestawienie obrazu rezonansu z objawami pacjenta. Sama obecność zmian w kręgosłupie nie zawsze oznacza, że właśnie one są przyczyną drętwienia.

U części osób zmiany zwyrodnieniowe mogą być widoczne w badaniu, mimo że nie powodują żadnych dolegliwości. Dlatego wynik MR zawsze powinien być interpretowany w kontekście badania lekarskiego.

Czy drętwienie zawsze oznacza problem z kręgosłupem?

Nie. Drętwienie może mieć również inne przyczyny. Zaburzenia czucia występują między innymi w chorobach nerwów obwodowych, cukrzycy, niektórych niedoborach witaminowych czy zaburzeniach metabolicznych. Czasami problem dotyczy konkretnego nerwu, który jest uciskany w miejscu innym niż kręgosłup.

Przykładem może być zespół cieśni nadgarstka. Ucisk nerwu pośrodkowego w obrębie nadgarstka może powodować mrowienie i drętwienie dłoni, szczególnie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz części palca serdecznego. W takiej sytuacji rezonans kręgosłupa nie rozwiąże problemu, ponieważ przyczyna znajduje się w innym miejscu.

Dlatego samodzielne wybieranie obszaru rezonansu na podstawie lokalizacji drętwienia nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem. Odpowiednie badanie powinno wynikać z wywiadu i badania lekarskiego.

Kiedy przyczyny trzeba szukać w układzie nerwowym?

Układ nerwowy odpowiada za odbieranie informacji z całego organizmu i przekazywanie ich do mózgu. Jeżeli jego funkcjonowanie zostaje zaburzone, jednym z objawów mogą być właśnie nieprawidłowe odczucia w kończynach.

Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których drętwieniu towarzyszą inne objawy neurologiczne, na przykład zaburzenia widzenia, problemy z mową, zaburzenia równowagi, osłabienie siły mięśniowej lub trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów.

W takich przypadkach lekarz może zdecydować o wykonaniu rezonansu magnetycznego mózgu lub rdzenia kręgowego. MR pozwala zobrazować struktury układu nerwowego i może pomóc w diagnostyce wielu chorób neurologicznych.

Nie oznacza to, że każda osoba z mrowieniem dłoni potrzebuje rezonansu mózgu. Zakres badania dobiera się do objawów i podejrzenia klinicznego.

Drętwienie jednej strony ciała wymaga szczególnej uwagi

Istotne znaczenie ma również sposób, w jaki pojawiają się objawy.

Nagłe drętwienie twarzy, ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała, może być objawem udaru mózgu. Jeżeli jednocześnie występują zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust, problemy z widzeniem lub nagłe osłabienie kończyny, nie należy czekać na planowe badanie rezonansem.

W takiej sytuacji potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Rezonans magnetyczny może być wykorzystywany w diagnostyce udaru, ale decyzję o wykonaniu odpowiedniego badania podejmuje lekarz. W przypadku nagłych objawów neurologicznych liczy się czas.

Myślał, że to tylko siedzący tryb pracy

Pan Piotr przez kilka miesięcy pracował przy komputerze po wiele godzin dziennie. Początkowo od czasu do czasu pojawiało się u niego mrowienie prawej dłoni. Objaw szybko znikał po zmianie pozycji, dlatego nie przywiązywał do niego większej wagi.

Po kilku tygodniach drętwienie zaczęło pojawiać się częściej. Pacjent zauważył również ból szyi, który okresowo promieniował w kierunku barku i ręki.

Podczas konsultacji lekarz przeprowadził badanie neurologiczne i uznał, że objawy mogą mieć związek z odcinkiem szyjnym kręgosłupa. Zlecił rezonans magnetyczny.

Badanie wykazało zmianę w obrębie krążka międzykręgowego powodującą ucisk na strukturę nerwową. Wynik pomógł lekarzowi dobrać dalsze postępowanie.

W tym przypadku rezonans nie był wykonywany dlatego, że pacjent miał samo drętwienie ręki. Znaczenie miało połączenie kilku objawów: zaburzeń czucia, bólu szyi i promieniowania do kończyny.

Jak lekarz ustala przyczynę drętwienia?

Diagnostyka rozpoczyna się zwykle od rozmowy z pacjentem. Lekarz pyta o początek dolegliwości, ich częstotliwość, miejsce występowania oraz czynniki, które nasilają lub zmniejszają objawy.

Następnie może przeprowadzić badanie neurologiczne, podczas którego ocenia między innymi czucie, siłę mięśniową, odruchy oraz koordynację.

W zależności od podejrzenia mogą być potrzebne również badania laboratoryjne, USG, RTG, badanie przewodnictwa nerwowego lub elektromiografia. Rezonans magnetyczny jest jednym z elementów diagnostyki.

Takie podejście pozwala ograniczyć wykonywanie niepotrzebnych badań i jednocześnie nie przeoczyć sytuacji wymagających dokładniejszej oceny.

Kiedy drętwienie powinno skłonić do szybszej konsultacji?

Jeżeli mrowienie pojawia się sporadycznie po przyjęciu niewygodnej pozycji i szybko ustępuje, zwykle nie jest powodem do niepokoju. Inaczej wygląda sytuacja, gdy objawy zaczynają się powtarzać bez wyraźnej przyczyny.

Szybszej konsultacji lekarskiej wymagają szczególnie:

• narastające drętwienie lub osłabienie kończyny
• zaburzenia czucia połączone z silnym bólem kręgosłupa
• problemy z chodzeniem, równowagą lub wykonywaniem precyzyjnych ruchów

Pilnej pomocy medycznej wymagają natomiast nagłe objawy neurologiczne, szczególnie jeśli pojawiają się jednostronnie i towarzyszą im zaburzenia mowy, widzenia lub osłabienie kończyny.

Czy można zrobić rezonans bez skierowania?

W Polsce rezonans magnetyczny może być wykonany prywatnie bez skierowania, jednak samodzielne ustalanie, jaki obszar należy zbadać, nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem.

Przykładowo drętwienie dłoni może pochodzić zarówno z odcinka szyjnego kręgosłupa, jak i z ucisku nerwu w obrębie kończyny. Z kolei obustronne drętwienie nóg może mieć przyczynę neurologiczną, metaboliczną lub związaną z kręgosłupem.

Jeżeli badanie zostanie dobrane niewłaściwie, może nie odpowiedzieć na pytanie, które rzeczywiście wymaga wyjaśnienia.

Dlatego przed wykonaniem MR elektroradiolog przeprowadza wywiad medyczny, aby ustalić, jaki zakres diagnostyki będzie najbardziej przydatny.

Podsumowanie

Drętwienie rąk i nóg może mieć wiele przyczyn. Czasami jest efektem chwilowego ucisku na nerw, innym razem wynika z problemów z kręgosłupem lub nerwami obwodowymi. Może również towarzyszyć chorobom neurologicznym albo zaburzeniom metabolicznym.

Rezonans magnetyczny jest szczególnie przydatny wtedy, gdy lekarz podejrzewa zmiany w obrębie kręgosłupa, rdzenia kręgowego lub mózgu. Badanie pozwala dokładnie zobrazować struktury, których nie można ocenić za pomocą zwykłego RTG.

Jeżeli drętwienie powraca, utrzymuje się mimo zmiany pozycji lub towarzyszą mu inne objawy, nie warto go ignorować. Konsultacja lekarska pomoże ustalić, czy potrzebne są dodatkowe badania i czy rezonans magnetyczny będzie właściwym krokiem w diagnostyce.

Jeżeli otrzymałeś skierowanie na rezonans magnetyczny lub chcesz wykonać badanie prywatnie, skontaktuj się z Ultra MR. Nasz zespół odpowie na pytania dotyczące przygotowania i przebiegu badania oraz pomoże ustalić termin badania. Zachęcamy również do wygodnej rejestracji online.